Samotność nie zawsze wygląda tak samo – jak czują ją nastolatki z autyzmem i ADHD

Badacze rozmawiali z 36 uczniami w wieku 10–16 lat. W ich wypowiedziach powtarzały się pewne motywy:

Nie czuję, że do nich należę.

Różnice w zainteresowaniach, stylu komunikacji czy poczuciu humoru często utrudniały im znalezienie wspólnego języka z rówieśnikami.

Internet pomaga, ale to nie to samo co prawdziwi ludzie.

Kontakty online ułatwiają relacje, ale bywają powierzchowne, a czasem prowadzą do nieporozumień i poczucia odrzucenia.

Być samemu jest dobrze – jeśli to mój wybór.


Własna przestrzeń może dawać ukojenie, pozwala odpocząć od nadmiaru bodźców. Problem zaczyna się wtedy, gdy samotność nie jest wyborem, lecz konsekwencją wykluczenia.

Nie mam nikogo, na kogo mogę liczyć.
 

Brak zaufanego przyjaciela był jednym z najmocniejszych źródeł samotności. Dla większości badanych liczyła się nie liczba znajomych, lecz jakość więzi.

Wielu uczestników badania podkreślało, że szkoła może mieć ogromny wpływ na to, czy czują się częścią grupy. Kluby zainteresowań, wspólne projekty czy koła tematyczne pomagają przełamywać bariery i tworzą naturalne okazje do poznania innych. Duże znaczenie mają też nauczyciele – zwłaszcza ci, którzy potrafią dostrzec subtelne oznaki izolacji i z wyczuciem włączają ucznia do klasy.

Autorzy badania zwracają uwagę, że samotność wśród młodzieży neuroróżnorodnej nie musi być częstsza, ale jest inna. Często trudniejsza do rozpoznania, bo nie każdy potrafi ją nazwać. A gdy się pojawia, bywa bardziej intensywna – przez większą emocjonalną wrażliwość i trudności w komunikacji.

Dlatego potrzebujemy nowego spojrzenia na samotność, wolnego od neurotypowych norm i założeń. Zamiast prób „naprawiać” zachowania społeczne, warto tworzyć środowiska przyjazne neuroróżnorodności, w których różne sposoby myślenia i komunikacji są po prostu akceptowane.